Adli Sicil Kaydı ve Ehliyet İşlemleri

Adli sicil kaydı, kişinin kesinleşmiş ceza mahkûmiyetlerine ilişkin bilgilerin tutulduğu resmi kayıttır. Ceza mahkûmiyetinin niteliğine ve infaz durumuna göre kayıt, belirli şartların gerçekleşmesiyle adli sicilden çıkarılarak arşiv kaydına alınabilmekte ve kanunda öngörülen şartların oluşması halinde arşiv kaydı da tamamen silinebilmektedir.

Bununla birlikte adli sicil kaydı yalnızca kişinin ceza geçmişi bakımından değil, bazı özel hukuki işlemler bakımından da önem taşımaktadır. Bunlardan biri de sürücü belgesi alma ve ehliyet işlemleridir.

Adli Sicil Kaydı Ehliyet Almaya Engel Olur mu?

Her adli sicil kaydı kişinin sürücü belgesi almasına engel değildir. Ancak mevzuatta bazı suçlar bakımından özel bir düzenleme bulunmaktadır.

Karayolları Trafik Yönetmeliği uyarınca sürücü belgesi alabilmek için kişinin adli sicilinde;

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun maddesinde düzenlenen uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun maddesinde düzenlenen uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma,
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun maddesinde düzenlenen kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme veya bulundurma ya da kullanma,
• 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun maddesinin yedinci fıkrasında belirtilen suçlar,
• 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un maddesinin ikinci ve devamındaki fıkralarında belirtilen suçlar

nedeniyle verilmiş bir mahkûmiyet kaydının bulunmaması gerekmektedir.

Dolayısıyla kişinin adli sicilinde herhangi bir mahkûmiyet kaydının bulunması tek başına ehliyet almasına engel değildir. Önemli olan, kişinin adli sicil kaydında mevzuatta özel olarak sayılan suçlardan birine ilişkin hüküm bulunup bulunmadığıdır.

Uyuşturucu Suçlarından Adli Sicil Kaydı Bulunanlar Ehliyet Alabilir mi?

Özellikle TCK’nın 188, 190 ve 191. maddeleri kapsamında verilen mahkûmiyetler bakımından adli sicil kaydının niteliği önem taşımaktadır.

Bu suçlardan verilen mahkûmiyetler nedeniyle adli sicil kaydı bulunan kişinin sürücü belgesi işlemlerinde sorun yaşaması mümkündür. Bu nedenle yalnızca “adli sicilim var” şeklinde genel bir değerlendirme yapmak yerine, mahkûmiyet kararının hangi suçtan verildiği, cezanın infaz edilip edilmediği ve kaydın adli sicilde mi yoksa arşivde mi bulunduğu ayrı ayrı incelenmelidir.

Özellikle eski tarihli mahkûmiyetlerde adli sicil ve arşiv kaydının güncel hukuki durumunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Adli Sicil Kaydı Silinirse Ehliyet Alınabilir mi?

Adli sicil kaydının silinmesi ile arşiv kaydının silinmesi aynı işlem değildir.

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu kapsamında, cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması gibi kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi halinde adli sicil kaydı arşive alınabilir. Arşiv kaydının tamamen silinmesi ise mahkûmiyetin niteliğine göre ayrıca belirlenen şart ve sürelere tabidir.

Bu nedenle kişinin e-Devlet üzerinden aldığı adli sicil belgesinde kayıt görünmemesi ile ilgili mahkûmiyetin bütün hukuki sonuçlarının ortadan kalktığı sonucuna her durumda varılamaz.

Özellikle özel kanunların belirli mahkûmiyetlere bağladığı hak yoksunlukları bakımından ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.

Memnu Hakların İadesi Ehliyet İçin Neden Önemlidir?

Memnu hakların iadesi, diğer adıyla yasaklanmış hakların geri verilmesi, bazı mahkûmiyetlerin özel kanunlar nedeniyle doğurduğu hak yoksunluklarının giderilmesine yönelik bir hukuki kurumdur.

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 13/A maddesine göre, Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların belirli bir suç veya mahkûmiyete bağladığı hak yoksunluklarının giderilmesi amacıyla yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna başvurulabilir.

Bunun için kural olarak;

1. Mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıllık sürenin geçmiş olması,
2. Bu süre içerisinde yeni bir suç işlenmemiş olması,
3. Kişinin hayatını iyi halli olarak sürdürdüğü konusunda mahkemede kanaat oluşması

gerekmektedir.

Memnu Hakların İadesi Kararı Ehliyet Sorununu Çözer mi?

Sürücü belgesi bakımından uygulanacak düzenlemenin, mahkûmiyetin niteliğinin ve kişinin adli sicil/arşiv kaydının birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle özellikle TCK 188, 190 ve 191; 5607 sayılı Kanun ve 6136 sayılı Kanun kapsamında mahkûmiyeti bulunan kişilerin, ehliyet işlemlerinden önce dosyalarının ve güncel adli sicil/arşiv kayıtlarının incelenmesi önem taşımaktadır.

Adli Sicil Kaydı Nasıl Sildirilir?

Adli sicil kaydının silinmesi için öncelikle mahkûmiyetin infaz durumunun belirlenmesi gerekir.

Örneğin;

• Hapis cezasının infazının tamamlanmış olması,
• Adli para cezasının infaz edilmiş olması,
• Güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması,
• Ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran kanuni nedenlerin bulunması

gibi durumlar adli sicil kaydının adli sicilden çıkarılarak arşive alınması bakımından önem taşıyabilir.

Ancak adli sicil kaydının arşive alınması, arşiv kaydının da aynı anda tamamen silindiği anlamına gelmez.

Özellikle özel kanunlar nedeniyle hak yoksunluğuna yol açan mahkûmiyetlerde arşiv kaydının silinmesi için ayrıca 5352 sayılı Kanun’un 12. maddesinde düzenlenen süre ve şartların değerlendirilmesi gerekir. Yargıtay kararlarında da adli sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesine ilişkin işlemlerin Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünün görev alanında olduğu belirtilmektedir.

Ehliyet Alamayan Kişiler Ne Yapmalıdır?

Adli sicil kaydı nedeniyle sürücü belgesi alma konusunda sorun yaşayan kişinin öncelikle mevcut kaydının hukuki niteliğini tespit etmesi gerekir.

Bu kapsamda;

1. Adli sicil kaydı incelenmelidir.

Kaydın hangi mahkûmiyete ilişkin olduğu ve hangi kanun maddesinden hüküm kurulduğu belirlenmelidir.

2. Mahkûmiyet kararının infaz durumu belirlenmelidir.

Cezanın infaz edilip edilmediği, infaz tarihinin ne olduğu ve varsa diğer infaz bilgilerinin incelenmesi gerekir.

3. Adli sicil ve arşiv kaydının durumu değerlendirilmelidir.

Kayıt adli sicilde mi bulunmaktadır, arşive mi alınmıştır veya arşivden silinme şartları oluşmuş mudur sorularının cevaplandırılması gerekir.

4. Gerekli olması halinde memnu hakların iadesi değerlendirilmelidir.

Özel kanunlardan kaynaklanan hak yoksunluğu söz konusuysa 5352 sayılı Kanun’un 13/A maddesi kapsamında yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna başvurulup başvurulamayacağı değerlendirilmelidir.

5. Ehliyet işlemi bakımından ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.

Özellikle TCK 188, 190 ve 191 ile 5607 ve 6136 sayılı Kanun kapsamında mahkûmiyeti bulunan kişilerin, yalnızca adli sicil belgesine bakılarak işlem yapması yerine dosyanın tamamının hukuki açıdan değerlendirilmesi daha doğru olacaktır.

Adli Sicil Kaydı ve Ehliyet İşlemleri İçin Hukuki Destek

Adli sicil kaydının bulunması, her durumda kişinin ehliyet almasına engel değildir. Ancak mevzuatta açıkça sayılan bazı suçlardan verilen mahkûmiyetler bakımından sürücü belgesi işlemlerinde özel şartlar bulunmaktadır.

Bu nedenle adli sicil kaydı nedeniyle ehliyet alamayan veya ehliyet başvurusu sırasında sorun yaşayan kişilerin öncelikle mahkûmiyet kararını, infaz durumunu ve güncel adli sicil/arşiv kaydını birlikte değerlendirmesi gerekir.

Adli sicil kaydının silinmesi, arşiv kaydının kaldırılması veya gerekli şartların oluşması halinde memnu hakların iadesi yoluna başvurulması, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Adli sicil kaydınız nedeniyle ehliyet işlemlerinizde sorun yaşıyorsanız veya adli sicil ve arşiv kaydınızın silinmesi için hangi hukuki işlemlerin yapılması gerektiğini öğrenmek istiyorsanız, Pehlivan – Elmalıca Hukuk ve Danışmanlık  ile iletişime geçerek hukuki destek alabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Adli sicil kaydı olan kişi ehliyet alabilir mi?

Evet, her adli sicil kaydı ehliyet almaya engel değildir. Ancak Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde bazı suçlar bakımından özel düzenleme bulunmaktadır. TCK 188, 190 ve 191 ile 5607 ve 6136 sayılı Kanunlarda belirtilen bazı suçlardan hüküm giyilmiş olması sürücü belgesi bakımından engel oluşturabilir.

Adli sicil kaydı silinince ehliyet alınabilir mi?

Bu durum mahkûmiyetin niteliğine ve uygulanacak mevzuata göre değerlendirilmelidir. Yalnızca adli sicil kaydının görünmemesi tek başına her durumda yeterli olmayabilir.

Uyuşturucu suçundan sabıkası olan ehliyet alabilir mi?

TCK’nın 188, 190 ve 191. maddelerinde düzenlenen suçlardan hüküm giyilmiş olduğuna dair adli sicil kaydının bulunmaması sürücü belgesi bakımından aranan şartlardan biridir. Bu nedenle mahkûmiyetin niteliği ve kaydın güncel durumu incelenmelidir.

Memnu hakların iadesi nedir?

Memnu hakların iadesi, özel kanunların belirli mahkûmiyetlere bağladığı hak yoksunluklarının giderilmesi amacıyla başvurulabilen hukuki bir kurumdur. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 13/A maddesinde düzenlenmiştir.

Memnu hakların iadesi için kaç yıl geçmesi gerekir?

Kural olarak cezanın infazının tamamlanmasından itibaren üç yıl geçmesi ve bu süre içerisinde yeni bir suç işlenmemesi ile kişinin iyi halli olduğuna ilişkin mahkeme kanaatinin oluşması gerekir. Kanunda bazı özel durumlar için ayrıca beş yıllık süre düzenlenmiştir.

Adli sicil ve arşiv kaydı aynı şey midir?

Hayır. Adli sicil kaydı ile arşiv kaydı farklı hukuki nitelikte kayıtlardır. Adli sicil kaydının arşive alınması, arşiv kaydının da derhal silindiği anlamına gelmez. Arşiv kayıtlarının silinmesi için mahkûmiyetin niteliğine göre ayrıca kanunda öngörülen şart ve süreler uygulanır.