Soruşturma Dosyasının Gizliliği Nedir?, Soruşturma dosyasının gizliliği, ceza muhakemesinde yürütülen soruşturmanın sağlıklı bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla dosya içeriğinin üçüncü kişilerle paylaşılmasının sınırlandırılmasıdır. Bu ilke, Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) kapsamında düzenlenmiş olup adil yargılanma hakkının ve masumiyet karinesinin korunmasını amaçlar.
CMK m. 157 uyarınca soruşturma evresi gizlidir. Buna göre:
“Kanunun başka hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla soruşturma evresindeki usul işlemleri gizlidir.”
Bu gizlilik, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek bilgi ve belgelerin kamuoyuna veya ilgisiz kişilere açıklanmasını engeller. Ancak bu gizlilik mutlak değildir.
Müdafiin dosyayı inceleme yetkisi
CMK m. 153’e göre şüpheli veya sanığın müdafii, kural olarak soruşturma dosyasını inceleyebilir ve belgelerden örnek alabilir.
Ancak;
- Soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek hâllerde
- Cumhuriyet savcısının talebi
- Sulh ceza hâkiminin kararı
ile dosyaya erişim kısıtlanabilir.
Bu karar ancak aşağıda sayılan suçlara ilişkin yürütülen soruşturmalarda verilebilir:
- Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
- Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102),
- Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
- Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (madde 220),
- Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar (madde 302, 303, 304, 307, 308),
- Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315, 316),
- Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 326, 327, 328, 329, 330, 331, 333, 334, 335, 336, 337).
- b) 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.
- c) 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 160 ıncı maddesinde tanımlanan zimmet suçu.
- d) 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan suçlar.
Kısıtlama Kapsamı Dışında Kalan Belgeler
Aşağıdaki belgeler kısıtlama kararına rağmen müdafi tarafından her zaman incelenebilir:
- Şüphelinin ifadesini içeren tutanaklar
- Bilirkişi raporları
- Şüphelinin hazır bulunmaya yetkili olduğu işlemlere ilişkin tutanaklar
Bu düzenleme, savunma hakkının çekirdek alanını korur.
Müdafii, iddianamenin mahkeme tarafından kabul edildiği tarihten itibaren dosya içeriğini ve muhafaza altına alınmış delilleri inceleyebilir; bütün tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız olarak alabilir.
Gizlilik İlkesinin Amacı
Soruşturma dosyasının gizliliği;
- Delillerin karartılmasını önlemek
- Şüpheli ve mağdur haklarını korumak
- Kamuoyunda peşin hüküm oluşmasını engellemek
- Etkin ve adil bir ceza yargılaması yürütmek
amacına hizmet eder.